Türk kahvesinde gözler AB Komisyonu’nda

Türk kahvesi, AB’de geleneksel ürün tescili almak için son dönemece girdi. AB Komisyonu’nun onay vermesi durumunda Türk kahvesi geleneksel ürün tesciliyle birlikte marka konumunu güçlendirecek.

Türk kahvesi için Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) tarafından geçtiğimiz kasım ayında AB geleneksel ürün başvurusu yapıldı ve ilan, AB Resmi Gazetesi’nde yayınlanarak itiraz süresi beklenmeye başlandı. Bekleme süresi itirazsız sona eren Türk kahvesi, AB’de geleneksel ürün tescili almak için son dönemece girdi. AB Komisyonu’nun onayının ardından geleneksel ürün adı ile AB’de tescillenmesi beklenen Türk kahvesi, bu aşamadan sonra ancak belli tariflere göre yapılmak zorunda kalacak. Tarifte belirtilen kriterlere uymayan kahveler, Türk kahvesi olarak markalaşamayacak.TÜRKİYE’DEN YAYILAN KÜLTÜRTürk kahvesi, 2013 yılında UNESCO tarafından somut olmayan kültürel miras listesine dahil edildi. Kahve, bu özelliğiyle somut olmayan kültürel miras listesine dahil olan ilk içecek olma unvanını da aldı. Pişirme şekli olarak dünyadaki diğer kahve türlerinden ayrılan ve aroması en çok suyla özdeşleşen kahve türü olarak ünlenen Türk kahvesinin tüketimi, son yıllarda özellikle kahve makinalarıyla yaygınlaşmaya başladı. 5 Aralık Dünya Türk Kahvesi Günü dolayısıyla İstanbul Ticaret Gazetesi’ne konuşan Murat Kolbaşı, “Dünyaya kahve markasını tanıtan aslında Türk kültürü oluyor. Viyana kuşatması sırasında Avrupa’da bırakılan kahve çekirdekleri ile bir kahve dükkânı açılıyor. Bu dükkâna o zaman Blue Bottle adı veriliyor. Bu marka hâlâ dünyada çok bilinen bir kahve zincirinin adı. Bugün Türk kahvesi makinası üreten 15 markamız var ve bunların 5’i uluslararası marka konumunda” demişti.TAKLİT EDİLEMEYECEKBir ürünün AB’de geleneksel ürün adı ile tescil alması, o ürünün hangi malzeme ve yöntemler kullanılarak yapıldığının standartlara bağlanması anlamına geliyor. Eğer Türk kahvesi bu tescili alırsa Avrupa’da herhangi bir kafede yapılan Türk kahvesi için standartlar belirlenmiş olacak ve farklı usullerle yapılan kahveler Türk kahvesi olarak markalaşamayacak. Resmi tescil halinde Türk kahvesi yurt dışında taklit edilemeyecek ve orijinal üretim yöntemleri de korunmuş olacak. Bu tescilin diğer geleneksel Türk ürünlerine de emsal teşkil edeceği öngörülüyor.KAHVENİN STANDARTLARITOBB’un başvurusuyla AB Resmi Gazetesi’ne giren Türk kahvesinin ayrıntılı tarifi de gazetede yayınlandı. AB Resmi Gazetesi’nde yer alan tarife göre Türk kahvesi, kavrulmuş Arabica veya Robusta tipi kahve çekirdeğinin çok ince öğütülmüş tozuyla hazırlanacak. Yeterince öğütülen kahve cezve ile birlikte pişirilecek. Yavaşça kaynama noktasına gelen Türk kahvesi fincanlarda servis edilecek. Ayrıca ısıtılmış su kullanılmayacak. Su en fazla oda sıcaklığında olabilecek. Türk kahvesinden önce Hatay Kaytaz Böreği ile Antep Lahmacunu ‘geleneksel ürün’ adı almıştı.DÖNER İÇİN MÜCADELETürkiye, daha önce AB’de ‘geleneksel ürün adı’ başvurusunu döner için yapmıştı. Uluslararası Döner Federasyonu tarafından 2024 yılında yapılan başvuru, AB Resmi Gazetesi’nde yayınlanmış, ancak üç aylık bekleme esnasında yaşanan yoğun itirazlar neticesinde süreç durdurulmuştu. Sürece Almanya başta olmak üzere pek çok Avrupa ülkesinden itirazlar gelmiş ve başvuru 23 Eylül 2025’te geri çekilmişti.Türk döneri tescil alabilseydi Avrupa’da pek çok dönerci standartlarını yeniden belirlemek zorunda kalacaktı. Türkiye’nin başvurusu sonucu dönerin hangi etten yapılması gerektiği, kalınlığının ne kadar olacağı ve keserken nasıl bıçak kullanılacağı, bir dönerin Türk döneri olması için gerekli kriterler arasında yer alacaktı.COĞRAFİ İŞARET MARKA DEĞERİNİ KATLIYOR AB’de tescil alan bir ürün her yıl teknik dosyaya uygunluk açısından değerlendiriliyor. Üçüncü ülkelerden gelen başvurularda, teknik dosyada belirtilen koşullara uygun üretimi doğrulayacak etkin, düzenli ve güvenilir bir denetim sisteminin varlığı aranıyor. Bu denetimlerin yetkili kamu kurumları veya akredite kuruluşlar tarafından yürütülmesi zorunlu görülüyor. Bu yaklaşım, menşe ülkesinden bağımsız olarak AB nezdinde tescillenen tüm coğrafi işaretli ürünlerin aynı koruma ve denetim standartlarına tabi tutulmasını sağlıyor. Böylece sistemin bütünlüğü, şeffaflığı ve tüketici güveni güvence altına alınıyor. Ayrıca tüzük, yalnızca üretim aşamasında değil, ürünün pazara sunulma sürecinde de kontrol mekanizma-larının işletilmesini zorunlu kılıyor. Bu da tescil alan bir ürünün marka değerinin artması anlamına geliyor.ÖNER İÇİN MÜCADELETürkiye, daha önce AB’de ‘geleneksel ürün adı’ başvurusunu döner için yapmıştı. Uluslararası Döner Federasyonu tarafından 2024 yılında yapılan başvuru, AB Resmi Gazetesi’nde yayınlanmış, ancak üç aylık bekleme esnasında yaşanan yoğun itirazlar neticesinde süreç durdurulmuştu. Sürece Almanya başta olmak üzere pek çok Avrupa ülkesinden itirazlar gelmiş ve başvuru 23 Eylül 2025’te geri çekilmişti.Türk döneri tescil alabilseydi Avrupa’da pek çok dönerci standartlarını yeniden belirlemek zorunda kalacaktı. Türkiye’nin başvurusu sonucu dönerin hangi etten yapılması gerektiği, kalınlığının ne kadar olacağı ve keserken nasıl bıçak kullanılacağı, bir dönerin Türk döneri olması için gerekli kriterler arasında yer alacaktı.SAYI 46’YA YÜKSELDİ Türkiye, geleneksel ürün adı haricinde AB’de coğrafi işaret tesciliyle çok sayıda ürününü markalaştırdı. En son Kayseri pastırmasının da coğrafi işaret almasıyla bu sayı 46’ya yükseldi. Bir ürünün coğrafi işaretle tescillenmesiyle geleneksel ürün adı altında tescillenmesi arasında fark bulunuyor. Geleneksel ürün tescili o ürünün kaynak ülkenin ürettiği hammaddeden bağımsız olarak hangi malzeme ve yöntemler kullanılarak yapıldığının standarda kavuşması anlamına geliyor. Coğrafi işaret ise ürünün kaynak ülke ile bağının tescillenmesi demek oluyor. Türkiye, hali hazırda 2 ürünü ile geleneksel ürün tescili için AB’de sıra beklerken, AB’de coğrafi işaret bekleyen ise 80’i aşkın ürünü bulunuyor.