Kimi yün, kimi keten, kimi pamuklu, farklı renklerde metrelerce iplik…. Yıllarını ipliklerle geçiren İshak Dinar, son iplik ustalarından biri. 10 kuşaktır İstanbullu olan Dinar, kumaş yapılmak üzere tasarlanan iplikleri tek tek sararak bir yumak oluşturuyor.
Bu şekilde klasik hazır yumak ipliklere göre daha fazla renk ve çeşitte yumak oluşturmanın mümkün olduğunu söyleyen İshak Usta, “Bizim işimiz aslında kumaşın hammaddesi olarak tasarlanan ipliklerden yumak oluşturarak bunları örgü ipine dönüştürmek. İpliğin dilinden anlamazsanız bu işi yapmanız çok zor” diyor.
Mesleğinin inceliklerini, “Yavaş sararsanız yumak bozulur, hızlı sararsanız iplik kopar. İkisinin ortasında bir hızda yumakları sarmanız gerekir” diye aktaran İshak Dinar, ipliklerle 55 yıllık teşrik-i mesaisini İstanbul Ticaret’e anlattı.
GENİŞ ÜRÜN YELPAZESİ İÇİN
Mesleğinizi tam olarak nasıl anlatırsınız?
Biz aslında kumaş olacak iplikleri kumaş fabrikalarından alıp onları yeni bir formda örgü ipine dönüştürüyoruz. Mesleğimin tam olarak tanımı bu şekilde. İplik ustası, yumak ustası artık nasıl ifade ederseniz… Hazır örgü ipleri belli bir sınırlılık içinde üretiliyor. Bu şekilde farklı cinste farklı renkte ipliklerden yumak oluşturuyoruz. Örgü örenlere daha geniş bir çeşit sunmuş oluyoruz.
BUTİK ÜRETENLERİN SAYISI AZALDI
Çok örneği kalmadı sanırım işinizin. Nasıl başladınız?
1970 yılında Osmanbey’de bu mesleğe başladım. O yıllarda iplikçi olan herkes bu şekilde mesleğini icra edebiliyordu. İplikçi demek sarma yapan usta demekti. Sonra daha çok hazır yumaklar üretildiği için butik üretim yapanların sayısı gittikçe azaldı. Şimdi sorsanız belki İstanbul’da birkaç usta kalmıştır.
SEVMEDEN İCRA EDİLEMEZ
Hazır iplik satmak daha kolayken sizi bu meslekte motive eden şey nedir?
Kolay olan her zaman elverişli olan olmuyor. İplik sararak 55 yılımı geride bıraktım. Mesleği sevmeden icra etmeniz mümkün değil. İpliklerle birlikte olmayı yeniden bir üretim yapmayı seviyorum.
BİLENLER VAZGEÇMİYOR
Sizi daha çok bilenler, işin içinde olan ustalar tercih ediyor sanırım. Örgü dünyasında zaten konuyu bilenler özellikle bu şekilde butik yumakları tercih ederler. Halk eğitimden, üniversitelerden hocalar gelir alır. Her gün sabah 07.30’da gelir, akşam 19.00’a kadar ayakta iplik sararım. Bayramlar haricinde daima çalışırım. Dükkanım hep doludur. Talep o kadar fazla.
USTA YETİŞMİYOR
Talep çok fazla diyorsunuz. Bu meslekte iş var, ancak usta neden yetişmiyor?
Elbette iş var. Ben 55 yıldır sadece ip sararak çocuklarımı büyüttüm, okuttum, emekli oldum. Benim dükkanımda bir yumak 15 günden fazla durmaz. O kadar yoğun bir talep var. Ancak gençlerde iş bu şekilde ilerlemiyor. Onlar sadece kazandıklarına bakmıyor, konfora da bakıyor. Bu meslek konfor sevenlerin yapacağı bir meslek değil. Günün 12 saatini ayakta geçirmeniz gereken bir meslekten bahsediyoruz.
SABIRLA SARILAN YUMAKLAR
Nedir mesleğinizin incelikleri?
Bir kere sabırlı olacaksanız. Acele ile sardığınız ipler kopar. Çeşit çeşit ipleri bir araya getirirsiniz, biri bile kopsa o yumak artık çöptür. Çok yavaş ilerleme şansınız yok. Karıştırmadan, ne ağır ne de yavaş bir şekilde ilerleyerek, ipleri gözlerinizle sürekli takip ederek işinizi tamamlamanız gerekir. İplerin birbirine karışmaması gerekir. Kimi zaman 10 çeşit ipi karıştırarak yeni bir yumak oluşturursunuz. Bu aslında tamamen bir sanat işidir.
İPİN DAVRANIŞ BİÇİMİNİ BİLMEK
Yeni bir ürün oluştururken ipliklerin birbiri ile uyumu önemli mi?
İpliklerin birbiri ile uyumu, yapacağınız işin kalitesini belirler. İşi bilmeyenler rengine bakarak yumak oluşturmak ister. Ancak bilenler hangi kalınlıkta ip, hangi cins iplikle uyumlanır, buna dikkat eder ve bu şekilde yumak oluşturmamı ister benden. Kimi ipin yanına mutlaka farklı cins ip de katmanız gerekir. Kimi ipin örüleceği örgü tipi bellidir, başka model öremezsiniz. Her ipin davranış biçimlerini bilerek ona uygun kalitede ürünler ortaya çıkarabilirsiniz.
ERKEK ÖRGÜCÜLER
“Müşterilerim yalnızca kadınlardan oluşmaz. Hatırı sayılır bir erkek müşteri potansiyelim de var. Hatta erkek müşterilerin örgü ve ip konusunda oldukça bilinçli olduğunu söyleyebilirim.”
HER KAZANDA FARKLI RENK
“İpte her zaman aynı rengi yakalamak mümkün değildir. Aynı formülü işleseniz bile kazandan kazana ton farkı bulunur. Bu yüzden ip alanlara her zaman bir miktar fazla almalarını öneririm.”
AMELİYATA GİRMEDEN ÖNCE ÖRGÜ
“Gençler çok fazla örgü örüyor. Özellikle eğitimli ve çalışan kesimden çok fazla müşterim var. Örneğin nörolog bir müşterim sık sık gelir, ip alır. Ameliyat öncesinde örgü örerek zihnini dinlendirdiğini ve bu şekilde ameliyata girdiğini söyler.”
YURT DIŞINA GİDEN İPLER
“Yurt dışından çok müşterim var. El işi yurt dışında çok değerli. Örneğin bir müşterim, belirli aralıklarla gelir. Buradan aldığı iplerle ördüğü çantaları İsviçre’de satıyor ve son derece rahat bir şekilde geçimini sağlıyor.”
ŞANEL CEKET İPİ
“Şanel ceket ipi yapanların sayısı bir elin parmaklarını geçmez. Onun için 5 çeşit uygun ipi bir araya getirmeniz gerekir. Bu ceketler örgüdür ama kumaştan ayırt edemezsiniz.”
Bir yanıt yazın