Yeni koridorlarla maliyet avantajı: 15 milyar dolarlık ihracat kapısı

Hürmüz ve Babülmendep’te artan jeopolitik riskler, kara-demiryolu koridorlarını öne çıkarıyor. Modern Hicaz Yolu’nun Türkiye’ye yüzde 30’a varan maliyet avantajı, 1 milyar dolara yakın transit gelir ve ihracatta 10-15 milyar dolarlık ek katkı sağlaması bekleniyor.

Bölgesel gerilimlerin Hürmüz ve Babülmendep gibi kritik su yollarını tehdit etmesi, küresel ticarette alternatif rota arayışlarını hızlandırdı. Yeniden gündeme gelen tarihi Hicaz Demir Yolu hattının modern teknolojilerle canlandırılması projesi, bu alternatif rotalardan en önemlisi olarak öne çıkıyor. Suudi Arabistan, Ürdün, Suriye ve Türkiye hattını takip edecek dev karademiryolu koridoru, deniz yollarına bağımlılığı azaltmayı ve bölgesel ekonomik entegrasyonu güçlendirmeyi hedefliyor. Anlaşmaları imzalanan projenin yılsonuna kadar tamamlanması, 2027’de de yapımının başlaması öngörülüyor.Modern Hicaz Yolu’nun yüzde 15-30 arasında maliyet avantajının yanı sıra teslim sürelerini de kısaltarak, ürünlerin Körfez’den Avrupa Birliği pazarına daha hızlı ulaşmasını sağlayacağı belirtiliyor. Bu açıdan Modern Hicaz Demiryolu’nun Türkiye’nin bölgeye yönelik 80 milyar dolarlık ihracatına 10 ila 15 milyar dolarlık ek katkı yapması bekleniyor. Hat, dış ticaretin yanı sıra turizm hareketliliğini de artıracak. Transit taşımacılık gelirlerinde 500 milyon dolar ila 1 milyar dolar arasında artış öngörülürken, demiryoluna bağlı yeni lojistik üslerin kurulması da gündeme gelecek. özellikle Konya, gaziantep, Kayseri, Mersin, İstanbul ve Ankara merkezli dış ticaret yapan firmalar için bu yeni koridor önem taşıyor.EDİRNE’DEN HIZLI TRENLE AB’YEModern Hicaz Yolu’nun yanı sıra Türkiye, hızlı tren hattını AB sınırına kadar ulaştırarak ticari taşımacılıkta süreleri kısaltıyor. Daha önce İstanbul’dan edirne sınırına yaklaşık 8 saatte ulaşan ticari yük trenlerinin, yeni yatırımlar ve modernizasyonlarla bu mesafeyi 3 saatte, hatta daha kısa sürede kat etmesi hedefleniyor. Modernizasyonla birlikte tren hatlı feribotların da sisteme entegre edilmesi, ihracatta demiryolu avantajını artırıyor.Türkiye, tüm bu ulaşım ve lojistik hamleleriyle en büyük ticari ortağı olan AB’ye daha hızlı, daha düşük maliyetli ve daha entegre bir yapıyla ulaşmayı amaçlıyor.LOJİSTİK ÜS HEDEFİNE GÜÇ KATACAK İstanbul Ticaret Üniversitesi öğretim Üyesi Prof. Dr. Mustafa Ilıcalı, Türkiye–Suriye–Ürdün hattında planlanan demiryolu projesinin yalnızca bir ulaşım yatırımı olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirterek, projenin aynı zamanda jeopolitik bir hamle niteliğinde olduğunu söyledi. Küresel ticaret koridorlarının yeniden şekillendiği bir döneme girildiğine dikkat çeken Ilıcalı, söz konusu hattın Orta Doğu ile Avrupa arasındaki taşımacılıkta alternatif bir eksen oluşturabileceğini ifade etti.SÜVEYŞ’E BAĞIMLILIĞI AZALTIR Mevcut ticaret akışının büyük ölçüde deniz yolları ve belirli kara koridorlarına bağlı ilerlediğini kaydeden Ilıcalı, yeni hattın daha kısa ve daha esnek bir güzergah sunabileceğini belirtti. Prof. Dr. Ilıcalı, şu bilgiyi verdi: “özellikle Süveyş Kanalı’na olan bağımlılığın dönem dönem ciddi risk oluşturduğu görülüyor. Kara ve demiryolu entegrasyonuna dayalı bu tarz projeler, ticaretin çeşitlenmesi açısından önemli avantaj sağlayabilir. Proje, Türkiye açısından stratejik önem taşıyor. Hicaz hattı, Türkiye’nin ‘lojistik üs’ hedefini somutlaştırabilecek adımlardan biri. Türkiye, coğrafi olarak doğal bir köprü. Bu avantajın gerçek ekonomik güce dönüşebilmesi için altyapı entegrasyonu gerekiyor. eğer limanlar, lojistik merkezler ve demiryolu ağları entegre şekilde çalışırsa Türkiye sadece geçiş ülkesi değil; yüklerin toplandığı, dağıtıldığı ve katma değer üretildiği bölgesel bir merkez haline gelebilir.”KÖRFEZ BAĞLANTISI ÖLÇEĞİ BÜYÜTEBİLİR Hattın ilerleyen dönemde Suudi Arabistan ve Umman’a kadar uzatılmasının oyunun ölçeğini değiştirebileceğini vurgulayan Prof. Dr. Mustafa Ilıcalı, Körfez ülkelerinin yüksek ticaret hacminin Türkiye açısından önemli fırsatlar doğurabileceğini ifade etti. Ilıcalı, “Körfez yüklerinin Türkiye üzerinden Avrupa’ya taşınması hem süre hem maliyet açısından avantaj sağlayabilir. Bu da transit taşımacılık gelirlerinden lojistik hizmetlere kadar birçok alanda ekonomik çarpan etkisi oluşturur” değerlendirmesinde bulundu.DENİZ TAŞIMACILIĞINA RAKİP DEĞİL TAMAMLAYICI Yeni hattın deniz taşımacılığına doğrudan rakip olmaktan çok tamamlayıcı bir alternatif olacağını belirten Prof. Dr. Mustafa Ilıcalı, özellikle zaman hassasiyeti yüksek yükler açısından önemli avantaj sağlayacağını söyledi. Ilıcalı, “Kriz dönemlerinde aksayan deniz yollarına karşı güvenli ve esnek bir seçenek oluşabilir. Bu nedenle projeyi yalnızca alternatif değil, ticaret yollarını dengeleyen ve çeşitlendiren bir koridor olarak görmek gerekir” dedi.