Webb teleskobu 12 milyar yıl önceki ölen galaksiyi buldu

Gökbilimciler, James Webb Uzay Teleskobu ve ALMA verilerini kullanarak, evrenin erken dönemlerinde ‘açlıktan ölen’ devasa bir galaksi tespit etti. Güneşin 200 milyar katı kütleye sahip GS-10578 galaksisinin, merkezindeki kara deliğin gaz akışını kesmesi sonucu 12 milyar yıl önce faaliyetini durdurduğu belirlendi.

Bilim dünyası, evrenin oluşum süreçlerine dair teorileri değiştirecek yeni bir keşfe imza attı. Cambridge Üniversitesi liderliğindeki uluslararası bir ekip, Büyük Patlama'dan (Big Bang) yaklaşık 3 milyar yıl sonrasına tarihlenen ve ‘Pablo Galaksisi’ (GS-10578) olarak bilinen dev yapının, kozmik standartlara göre ‘genç yaşta öldüğünü’ ortaya koydu.James Webb Uzay Teleskobu ve Atacama Büyük Milimetre Dizisi'nden (ALMA) elde edilen veriler, galaksinin merkezindeki süper kütleli kara deliğin, yıldız oluşumu için gereken yakıtı keserek sistemi adeta ‘boğduğunu’ gösteriyor.HIZLI YAŞADI VE ERKEN TÜKENDİGüneşimizin kütlesinin yaklaşık 200 milyar katı büyüklüğünde olan bu galaksinin, normal şartlarda en verimli döneminde olması ve yeni güneşler üretmesi bekleniyordu. Ancak analizler, galaksinin ‘hızlı yaşayıp genç öldüğünü’ kanıtladı.Gökbilimciler daha önce galaksilerin, başka bir galaksiyle çarpışma gibi şiddetli olaylar sonucu yıldız üretimini durdurduğuna inanıyordu. Ancak bu yeni bulgu, sürecin tek bir felaket yerine ‘yavaş bir açlık’ şeklinde gerçekleşebileceğini gösterdi.ŞİDDETLİ ÇARPIŞMA DEĞİL, ‘SESSİZ ÖLÜM’Cambridge Üniversitesi Kavli Kozmoloji Enstitüsü'nden Dr. Francesco D'Eugenio, galaksinin yapısının bozulmadığını ve sakin bir disk formunda olduğunu belirtti. D'Eugenio, ‘Galaksi birleşme sonucu parçalanmamış. Bunun yerine, merkezi kara deliğin soğuk gaz akışını tekrar tekrar ısıtmasıyla 'binlerce küçük darbeyle' sessiz bir ölüm yaşamış’ değerlendirmesinde bulundu.YAKIT AKIŞI KESİLDİYıldızların oluşumu için ‘soğuk hidrojen gazı’ hayati önem taşıyor. Ancak Webb ve ALMA teleskoplarının yaptığı derinlemesine taramalarda, galakside soğuk gaz kalmadığı tespit edildi. Merkezdeki kara deliğin, galaksinin etrafındaki gazı sürekli ısıtarak soğumasını engellediği ve sisteme yeni yakıt girişini bloke ettiği anlaşıldı.Cambridge Cavendish Laboratuvarı'ndan Dr. Jan Scholtz, "Tek bir dramatik ölüm darbesinden ziyade, taze yakıtın içeri girmesinin engellendiği bir süreç izliyoruz" dedi.SANİYEDE 400 KİLOMETRE HIZLA GAZ ATIYORWebb teleskobunun verileri, merkezdeki kara deliğin hala aktif olduğunu ve saniyede 400 kilometre hızla, her yıl 60 güneş kütlesine denk gelen miktarda gazı dışarı attığını ortaya koydu. Bu agresif sızıntı, galaksinin kalan yakıtını 16 milyon yıl gibi kısa bir sürede tüketmesine neden oldu.Bu keşif, Webb teleskobunun evrenin erken dönemlerinde neden bu kadar çok ‘eski görünümlü ve pasif’ galaksi bulduğunu açıklamaya yardımcı oluyor. Cambridge ekibi, kara deliklerin yıldız oluşumunu durdurma fiziğini netleştirmek için daha sıcak gazları incelemeye devam edecek.