TÜBİTAK'tan yapay zeka çağrısı: Teknoloji ekosistemi güçlendirilecek

Cumhurbaşkanlığı tarafından açıklanan 2026-2030 Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı hedefleri doğrultusunda TÜBİTAK; sanayi, kamu, üniversite ve teknoloji sağlayıcılarını entegre ederek yapay zeka çözümlerini ticari ürüne dönüştürmek amacıyla azami 10 milyon lira bütçeli "Yapay Zeka Ekosistem Çağrısı"nı başlattı.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklanan 2026-2030 dönemi Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı'nın ardından TÜBİTAK da bu alandaki teknolojileri ürüne dönüştürecek ve ekosistemi güçlendirecek yeni projeler için çağrıya çıktı.TÜBİTAK'tan edinilen bilgiye göre ilk kez 2022 yılında açılan "Yapay Zeka Ekosistem Çağrısı"nın 2026 yılı başvuruları başladı.Programla Türkiye'de yerleşik ve proje sonuçlarını ülkede uygulamayı taahhüt eden şirketlerin geliştirdiği yapay zeka teknolojilerinin, firmaların gereksinimleri doğrultusunda ürüne ya da uygulanabilir çözümlere dönüştürülmesi hedefleniyor. Bu kapsamda ihtiyaç sahibi şirketlerin, teknoloji sağlayıcı firmalar, üniversite veya kamu araştırma merkezleri ile TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsünün (YZE) yer aldığı konsorsiyumlarla desteklenmesi amaçlanıyor.YZE, bu kapsamda geliştirilen çözümlerin temel entegrasyonundan ve oluşan bilgi birikiminin ekosisteme hızlı şekilde aktarılmasından sorumlu olacak. YZE altındaki iş analiz birimleri ve transfer laboratuvarları, her bir proje sonucunda kazanılan bilgi birikiminin ekosistemdeki diğer şirketlere ve sektörlere aktarımında görev alacak.İş analiz birimleri, benzer projelerden elde edilen kazanımları ve öğrenilmiş dersleri projeler arasında yaygınlaştırabilecek. Transfer laboratuvarları, projeler sonucunda YZE'ye aktarılan bilgi birikimleri ile genelleştirilmiş çözümler kataloğu, anonimleştirilmiş kullanım senaryoları veri tabanı, öğrenilmiş dersler ve iletişim platformu, tekrar kullanılabilir yazılım kütüphaneleri gibi yardımcı araçlar geliştirebilecek ve bunları Türkiye yapay zeka ekosisteminin gelişimi için kullandırabilecek.PROGRAM HEDEFLERİ Programın "Türkiye Yapay Zeka Ekosistemi"ni harekete geçirecek bir katalizör görevi üstlenmesi ve farklı açılardan katkı sağlaması bekleniyor.Öncelikle, sanayinin ihtiyaç duyduğu yapay zeka çözümlerinin teknoloji sağlayıcısı şirketler tarafından geliştirilmesi, halihazırda üniversite/kamu araştırma merkezlerinde yerleşmiş yapay zeka alanındaki bilgi birikiminin şirketlere aktarılması ve yapay zeka ekosistemi kapsamında benzer çözümlere ihtiyaç duyan şirketlere, gerçekleştirilen çözüm hakkında farkındalık oluşturulması planlanıyor.Yapay zeka ekosistemindeki KOBİ ve girişimci kurumların desteklenmesi, ekosistemdeki aktörlerin aktif işbirliği modeline yönlendirilmesi, ihtiyaç sahibi şirketlere yapay zeka alanındaki deneyimin ve bilgi birikiminin, teknoloji sağlayıcı firmalarca ve YZE aracılığıyla sürekli olarak aktarılmasının sağlanması ve bu alanda araştırmacı insan kaynağının yetiştirilmesi de hedefler arasında yer alıyor.DESTEKLENECEK PROJELER Çağrı kapsamında, akıllı üretim sistemleri, gıda, tarım ve hayvancılık, finans teknolojileri, e-ticaret, iklim değişikliğiyle mücadele ve eğitim gibi öncelikli alanlarda yapay zeka çözümleri desteklenecek.Geliştirilecek projelerle sanayide verimlilik, kalite, maliyet optimizasyonu ve üretim planlamasının iyileştirilmesi, gıda arzı ve güvenliğinin desteklenmesi, finans ve e-ticaret sektörlerinde gerçek saha problemlerine çözüm üretilmesi amaçlanıyor.İklim değişikliğinin etkilerini azaltacak, enerji verimliliğini artıracak, karbon ve su ayak izini düşürecek yapay zeka uygulamaları ile eğitimde kişiselleştirilmiş öğrenme, veri temelli planlama ve sürekli iyileşme sağlayacak akıllı eğitim teknolojilerinin de geliştirilmesi öngörülüyor.Başvuru öncesinde projelerin tematik alanlara uygunluğu ve konsorsiyum yapısı için TÜBİTAK YZE ile görüşme yapılacak. Görüşmede ele alınan proje kurgusu, geliştirilecek çözüm ve ekosisteme katkılar Niyet Beyan Formu'na işlenerek Enstitüye sunulacak.Projeler, teknolojik düzey ve yenilikçilik, yapılabilirlik ve etki olmak üzere üç temel başlıkta değerlendirilecek. Değerlendirmede projenin endüstriyel AR-GE içeriği, teknoloji seviyesi, yenilikçi yönü, proje planı, kuruluş altyapısının uygunluğu ve çıktıların ekonomik yarara ya da ulusal kazanıma dönüşme potansiyeli dikkate alınacak.PROJE BÜTÇESİ VE DESTEKLEME ORANLARI Başvurulan projelerin bütçesi, genel gider, proje teşvik ikramiyesi ve kurum hissesi hariç en fazla 10 milyon lira olacak. Proje süresi toplamda 24 ayı aşamayacak ve destek süresi tamamlanan projelerin ticarileşme aşamaları, proje sözleşmesinde açıklanacak süreç çerçevesinde izlenecek.Program kapsamında teknoloji sağlayıcı şirketlerin personel, seyahat, danışmanlık, hizmet alımı, alet-teçhizat, yazılım, yayın alımı ile malzeme ve sarf giderleri desteklenirken üniversite ve araştırma merkezlerinin de personel, bursiyer, seyahat, danışmanlık, hizmet alımı, alet-teçhizat, yazılım ve yayın alımı giderleri için destek sağlanacak.Projeler, dönem raporlarında kabul edilen harcama tutarları üzerinden belirlenen destek oranlarıyla desteklenecek. Kamu idareleri, özel bütçeli idareler, vakıf üniversiteleri, eğitim ve araştırma hastaneleri ile kamu araştırma merkez ve enstitüleri için destek oranı yüzde 100 olarak uygulanacak. Ancak bu kuruluşların toplam bütçesi önerilen proje bütçesinin yüzde 25'ini geçemeyecek.Kuruluş bazlı ön kayıt için son tarih 14 Eylül, kapanış tarihi ise 18 Eylül olarak belirlendi.