Side Antik Kenti’nde 390 metrelik anıtsal cadde gün yüzüne çıkarıldı

Side Antik Kenti’nde yaklaşık 390 metre uzunluğundaki b Caddesi’nde yürütülen kazı çalışmaları tamamlandı. Roma Dönemi’nden Geç Antik Çağ’a uzanan mimari dönüşümü ortaya koyan çalışmalar kapsamında stoa, çeşitli mekânlar ve anıtsal girişlere ilişkin önemli bulgulara ulaşıldı. Caddenin anıtsal girişlerinden Herakles Kapısı ise Herakles’in On İki İşi’ni betimleyen kabartmaları ve çeşitli tanrı ve tanrıça tasvirleriyle öne çıktı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, kazı çalışmalarına ilişkin sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, “Side’de tarihin görkemli kapılarından birini daha gün yüzüne çıkardık” ifadelerini kullandı. Geleceğe Miras Projesi kapsamında sürdürülen çalışmalarla Side’nin farklı dönemlerine ait mimari ve sanatsal unsurların ortaya çıkarılması, korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması amaçlanıyor. Side Antik Kenti’nin önemli ulaşım akslarından biri olan b Caddesi, Gymnasium’un kuzeybatı köşesi ile Doğu Kapısı arasında uzanıyor. Yaklaşık 390 metre uzunluğundaki caddede tamamlanan kazılar, güzergâhın Roma Dönemi’nden Geç Antik Çağ’a kadar geçirdiği değişimi ortaya koydu. Caddenin kuzey bölümünde MS. 2. yüzyılda doğu-batı doğrultusunda uzanan bir stoa ile bu yapının gerisinde çok sayıda mekânın bulunduğu belirlendi. Günümüze ulaşan söve ve eşik taşları da caddenin Roma Dönemi’ndeki mimari düzenine ilişkin izler taşıyor. Stoa üzerinde batıdan doğuya doğru Batı Kapısı, Herakles Kapısı ve Kuzey Hamamı Kapısı olarak adlandırılan üç anıtsal giriş tespit edildi. Kazılarda ortaya çıkarılan Herakles Kapısı, üzerinde bulunan kabartmalarla caddenin öne çıkan yapılarından biri oldu. Kapının mimari elemanlarında Herakles’in On İki İşi’ni betimleyen kabartmalar bulunuyor. Kapının kasetlerinde ise Athena, Zeus, Artemis, Hygeia ve Tykhe tasvirleri yer alıyor. MS. 3. yüzyılın başlarına tarihlenen bu kabartmaların, Geç Antik Çağ’da Herakles Kapısı’nın inşası sırasında devşirme malzeme olarak yeniden kullanıldığı belirlendi. Böylece kapının farklı dönemlerde Side’deki mimari ve sanatsal unsurların yeniden kullanımına da örnek oluşturduğu ortaya çıktı. B Caddesi’nin kent içerisindeki görünümü MS. 5. yüzyılda önemli ölçüde değişti. Caddenin kuzeyinde yer alan geniş alanın Piskoposluk Sarayı kompleksinin bir parçası hâline gelmesiyle daha önce stoaya açılan girişlerin bir bölümü kapatıldı. Bu dönemde kuzey stoa üzerinde yeni anıtsal girişler oluşturuldu. Yapılan düzenlemelerle caddenin işlevi ve görünümü yeniden şekillendi. Böylece b Caddesi, Doğu Kapısı üzerinden Side’ye ulaşanların kullandığı bir güzergâh olmanın yanı sıra, kente gelenleri anıtsal yapılarla karşılayan gösterişli bir kent aksına dönüştü. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, çalışmalarla ilgili açıklamasında Side’nin Roma’dan Geç Antik Çağ’a uzanan dönüşümüne dikkat çekti. Ersoy, yaklaşık 390 metre uzunluğundaki b Caddesi’nde tamamlanan kazıların Side’nin tarihsel gelişimine ilişkin önemli izler ortaya koyduğunu belirterek, Herakles Kapısı’nın Herakles’in On İki İşi’ni betimleyen kabartmaları ile Athena, Zeus, Artemis, Hygeia ve Tykhe tasvirlerinin yer aldığı kasetleriyle öne çıktığını ifade etti. Kabartmaların MS. 3. yüzyılın başlarına ait olduğunu ve Geç Antik Çağ’da kapının yapımında yeniden kullanıldığını belirten Ersoy, MS. 5. yüzyılda Piskoposluk Sarayı kompleksiyle birlikte güzergâhın yeniden düzenlendiğini aktardı. Ersoy, Doğu Kapısı’ndan kente ulaşanları karşılayan b Caddesi’nin bu düzenlemeler sonucunda anıtsal bir kent aksına dönüştüğünü belirterek, “Geleceğe Miras Projemiz kapsamında Side’nin çok katmanlı tarihini ortaya çıkarmaya, korumaya ve geleceğe taşımaya devam ediyoruz” dedi. Bakan Ersoy, çalışmalar nedeniyle Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ile kazı heyetine ve projede emeği geçenlere teşekkür etti. Kazılarla ortaya çıkarılan stoa, anıtsal kapılar ve farklı dönemlere ait mimari düzenlemeler, Side Antik Kenti’nin aynı güzergah üzerinde Roma Dönemi’nden Geç Antik Çağ’a uzanan dönüşümünün izlenmesine imkan sağladı. Hibya Haber Ajansı