LNG arzında kriz riski: İthalatçı ülkeler alternatif kaynak arıyor

İran’ın Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki LNG üretim tesislerini hedef almasının ardından küresel doğal gaz piyasasında arz endişeleri arttı. Uzmanlar, LNG ithalatçısı ülkelerin kısa vadede ABD ve Avustralya gibi alternatif tedarikçilere yönelmesinin veya kömür kullanımını artırmasının gündeme gelebileceğini belirtiyor.

Orta Doğu’daki savaşın enerji piyasalarına etkisi büyürken sıvılaştırılmış doğal gaz tedarikinde de ciddi belirsizlikler oluştu. ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırıların ardından İran’ın yaptığı misillemeler LNG üretim tesislerini hedef aldı. Aynı zamanda Hürmüz Boğazı’nın bazı gemiler için fiilen kapanması küresel enerji ticaretinde risk algısını artırdı.KÖRFEZ’DE LNG ÜRETİMİ SEKTEYE UĞRADIİran’ın misilleme saldırıları sonucu Katar’daki yıllık 80 milyon ton LNG ihracat kapasitesine sahip Ras Laffan tesisinde ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin 6 milyon ton kapasiteli Das Island tesisinde üretim durdu.Ayrıca Birleşik Arap Emirlikleri’nde 2028’de açılması planlanan ve 9,6 milyon ton kapasiteye sahip Ruwais LNG tesisinin inşaatının da saldırı nedeniyle askıya alındığı bildirildi.Bu gelişmelerle bölgede yaklaşık 100 milyon tonluk LNG üretim kapasitesi risk altına girdi.KATAR LNG ARZINDA KRİTİK ROL OYNUYORKüresel LNG ihracatının yüzde 20’sini karşılayan Katar, üretiminin yüzde 90’ından fazlasını Çin, Japonya, Hindistan ve Güney Kore başta olmak üzere Asya ülkelerine gönderiyor.Kalan kısmı ise Avrupa’ya sevk ediliyor.Birleşik Arap Emirlikleri’nin LNG ihracatının büyük bölümü Hindistan’a giderken, kalan kısmı Japonya, Çin ve Avrupa’ya ulaştırılıyor.İki ülkenin toplam LNG ihracatı küresel LNG ticaretinin yaklaşık dörtte birini oluşturuyor.ALTERNATİF TEDARİK VE KÖMÜR SEÇENEĞİUzmanlara göre petrol piyasasından farklı olarak doğal gaz piyasasında küresel ölçekte kullanılabilecek acil durum rezervleri bulunmuyor.Olası arz sıkıntılarında en önemli tampon mekanizma yer altı gaz depoları olarak görülüyor. Ancak kış aylarında depoların yoğun kullanılması ve bahar döneminde talebin henüz düşmemesi gaz piyasasında baskının sürmesine yol açıyor.Bu nedenle Hürmüz Boğazı’ndaki aksamanın uzun sürmesi halinde LNG piyasasında özellikle spot ve kısa vadeli ticarette ciddi arz sıkıntısı yaşanabileceği belirtiliyor.Bazı ülkelerin ise alternatif tedarikçilere yönelmesi, talep yönetimi uygulaması veya gaz tüketimini kömürle ikame etmesi gündeme gelebilir.KUZEY ASYA LNG’YE, GÜNEY ASYA KÖMÜRE YÖNELEBİLİRJaponya Enerji Ekonomisi Enstitüsü Kıdemli Ekonomisti Takafumi Yanagisawa, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden gelen LNG’nin yaklaşık yüzde 80’inin Asya ülkelerine gittiğini belirtti.Yanagisawa şu değerlendirmede bulundu:"Asya'daki LNG ithalatçısı ülkeler, ABD, Avustralya ve Katar'dan ihracatlarını artırmalarını veya ek kargolar temin etmelerini istiyor. Kuzey Asya gibi ülkeler daha yüksek fiyatlarla yeterli kargo temin edebilirken, Güney Asya ülkeleri gibi mali güvenirliği daha düşük olan ülkeler yeterli LNG temin edemeyebilir ve Ukrayna krizinden sonra 2022'de olduğu gibi kömüre yönelebilirler. Blokaj yaza kadar uzarsa, Japonya da dahil olmak üzere Kuzey Asya ülkeleri Orta Doğu'dan kaynaklanan kayıpları karşılamak için yeterli LNG temin etmekte zorlanacaklardır."Yanagisawa ayrıca Avrupa Birliği’nin Rus LNG’sinden uzaklaşma politikasının da bu süreçte yeniden değerlendirilebileceğini ifade etti.KÖRFEZ LNG’SİNİN YERİNİ DOLDURMAK ZORPetrol İhraç Eden Arap Ülkeler Örgütü Küresel Gaz Piyasaları Uzmanı Wael Hamed Abdel Moati ise Körfez bölgesindeki LNG üretiminin küresel piyasa için kritik önem taşıdığını belirtti.Moati şu değerlendirmeyi yaptı:"Bu, gerçek kıtlığın, muhtemelen küresel LNG ticaretinin yaklaşık üçte birini oluşturan spot ve kısa vadeli piyasada ortaya çıkacağı anlamına gelir. Bu segmentte, kargolar en rekabetçi fiyatları sunan pazarlara doğru hareket edecektir. Arz açısından bakıldığında, Körfez LNG'sinin yerini doldurmak son derece zor olacaktır."Moati ayrıca ABD’deki LNG tesislerinin zaten büyük ölçüde tam kapasiteye yakın çalıştığını ifade etti.ELEKTRİK ÜRETİMİNDE KÖMÜR PAYI ARTABİLİRLNG arzındaki kesintilerin uzun sürmesi durumunda ülkelerin sınırlı seçenekleri olduğunu belirten Moati, şu ifadeleri kullandı:"Kömür kapasitesi olan ülkelerde elektrik üretiminde yakıt değişimine gidilerek kömür kullanımının artırılması da bir seçenek olabilir. Diğer seçenekler ise talep yönetimi uygulanması ve doğal gaz kullanımının önceliklendirilmesi olarak öne çıkıyor."