Küresel gıda fiyatlarında El Nino riski

Dünya Bankası ve uluslararası kurumlar, El Nino hava olayının tarımsal üretimi vurarak küresel gıda fiyatlarında yeni bir enflasyon dalgası yaratabileceği konusunda uyardı. Dünyada beklenen bu arz sıkıntısının Türkiye'ye etkisinin ise küresel emtia fiyatlarının artması ve ithal maliyetler üzerinden olabileceği tahmin ediliyor.

Pasifik Okyanusu'ndaki yüzey sularının normalden fazla ısınmasıyla ortaya çıkan El Nino hava olayı, küresel gıda tedarik zincirleri ve tarımsal emtia fiyatları üzerinde belirgin bir baskı unsuru olarak öne çıkıyor. Dünya Bankası başta olmak üzere uluslararası kurumların güncel raporları, değişen iklim koşullarının tarımsal üretimi olumsuz etkileyebileceğini ve gıda enflasyonunu yukarı yönlü tetikleyebileceğini ortaya koyuyor.FİYATLAR BEKLENTİLERİ AŞABİLİRDünya Bankası'nın küresel ekonomi için hazırladığı son rapor, El Nino'ya bağlı düzensiz hava koşullarının dünya genelinde gıda arzı üzerinde baskı oluşturabileceğine işaret etti. Raporda, "El Nino koşullarının ortaya çıkması, gıda fiyatlarını mevcut beklentilerin üzerine çıkarabilir" denilirken, özellikle Sahra Altı Afrika'daki küçük ekonomilerin daha kırılgan oldukları vurgulandı.Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) Başekonomisti Máximo Torero, tarım sektörünün yüksek gübre maliyetleriyle mücadele ettiğini belirterek, iklim şoklarının mevcut tedarik sorunlarıyla eşzamanlı yaşanmasının riskleri artıracağına dikkat çekti. Dünya Meteoroloji Örgütü'ne göre El Nino; Güney Amerika, Afrika Boynuzu ve Orta Asya'da artan yağışlarla; Avustralya ve Güney Asya'da ise daha kurak koşullarla ilişkilendiriliyor.Tarımsal girdi maliyetlerini etkileyen bir diğer detay başlık ise Orta Doğu'daki gelişmeler olarak takip ediliyor. Yakın zamana kadar İran eksenli gerilimler ve Hürmüz Boğazı'ndaki daralma riski, küresel yakıt ve gübre ticareti için ilave bir endişe kaynağıydı. Ancak ABD ve İran arasında varılan anlaşmaya yönelik yapılan son açıklamalar, piyasalardaki durumu değiştirdi. Hürmüz Boğazı üzerinden sağlanan enerji ve gübre sevkiyatının uzun vadedeki durumuna dair bazı belirsizlikler halen devam etse de diplomatik arenadaki bu ilerleme lojistik maliyetler üzerindeki anlık baskıyı hafifletme eğiliminde. KÜRESEL ENFLASYONA ETKİ El Nino'nun ekonomik yansımalarının ülkeden ülkeye değişeceği belirtiliyor. Capital Economics Başekonomisti William Jackson, "Hiçbir El Nino birbirinin aynısı değildir" diyerek, genel ekonomik tablonun tarım ürünleri için pek elverişli olmadığını ifade ediyor.Avrupa Merkez Bankası (ECB) analizleri, güçlü bir El Nino'nun küresel gıda fiyatlarını iki yıla kadar artırma potansiyeline sahip olduğunu, fiyatların 16 ayın sonunda yüzde 9'luk artışla tepe noktasına ulaşabileceğini gösteriyor. Oxford Economics Başekonomisti Robert Marks, fiyatların yüzde 20 artması durumunda en fazla Euro Bölgesi'nin etkileneceğini ve manşet enflasyona çeyreklik bazda 0.3 ila 0.6 puan ek yük gelebileceğini belirtiyor.Citi Research'ün güncel raporlarında, özellikle şeker, kakao ve kahve gibi ürünlerin hava değişimlerine karşı hassasiyetine vurgu yapılıyor. HSBC Küresel Ekonomisti James Pomeroy ise iklim kaynaklı bu arz şoklarının, geçici olsa bile merkez bankaları üzerinde faiz oranlarını yüksek tutma baskısı yaratabileceğine dikkat çekiyor. TÜRKİYE İÇİN BEKLENTİLER NELER?El Nino'nun Pasifik merkezli bir doğa olayı olması nedeniyle Türkiye üzerindeki doğrudan fiziksel iklim etkilerinin küresel güneye kıyasla daha sınırlı kalması bekleniyor. Tarım uzmanlarına göre, Türkiye'de mevsim normallerinin üzerinde seyredebilen sıcaklıklar ve bölgesel yağış rejimindeki ufak değişimler, yerel tarım havzalarında üretim miktarlarını etkileyebilir.Ancak Türkiye için asıl etki kanalı küresel emtia fiyatları olacak. Uluslararası piyasalarda tarımsal ürün fiyatlarında yaşanabilecek yukarı yönlü hareketlilik, Türkiye'nin gıda ve tarımsal girdi ithalat maliyetlerine yansıma potansiyeli taşıyor. Dolayısıyla sürecin tüketici fiyatlarına etkisi, iç piyasadaki doğrudan iklimsel olaylardan ziyade, uluslararası piyasalardaki tedarik maliyetleri ve ithal enflasyon üzerinden gerçekleşecek.