Evrenin genişleme hızı için bağımsız yöntem

Gökbilimciler, evrenin genişleme hızını ölçmek için kullanılan geleneksel yöntemlerdeki uyuşmazlığı, milyonda bir görülen nadir bir süpernova ile aşmayı hedefliyor. ‘SN Winny’ kod adlı patlama, evrenin büyüme hızına dair en net kanıtları sunabilir.

Evrenin ne kadar hızlı genişlediği sorusu, modern astronominin en büyük tartışma konularından biri olmaya devam ediyor. ‘Hubble Sabiti’ olarak bilinen bu değer üzerine yapılan ölçümler, bugüne kadar kullanılan farklı teknikler arasında bir türlü uzlaşılamayan sonuçlar ortaya koyuyordu. Ancak Münih Teknik Üniversitesi (TUM), Ludwig Maximilians Üniversitesi (LMU) ve Max Planck Enstitüleri araştırmacıları, Ağustos 2025'te yakaladıkları SN Winny (SN 2025wny) adlı süpernova ile bu kör düğümü çözecek bağımsız bir veri seti elde etti.KÜTLEÇEKİMSEL MERCEKLENME VE BEŞLİ GÖRÜNTÜDünya'dan yaklaşık 10 milyar ışık yılı uzaklıkta gerçekleşen bu süper parlak patlama, gökyüzünde tek bir nokta yerine beş farklı görüntüden oluşan bir ‘kozmik havai fişek’ deseni oluşturdu. Bu fenomen, süpernovanın ışığının Dünya'ya ulaşırken ön plandaki iki dev galaksinin kütleçekimsel etkisiyle bükülmesi (kütleçekimsel merceklenme) sonucunda meydana geldi.HUBBLE GERİLİMİNE TEK ADIMLI ÇÖZÜMBilim dünyası şu ana kadar Hubble Sabiti'ni ölçmek için iki ana yönteme başvuruyordu:Kozmik mesafe merdiveni: Yakın galaksilere olan uzaklığı kademeli olarak ölçen yöntem.Kozmik mikrodalga arka planı: Büyük Patlama'dan kalan radyasyonu analiz ederek tahmin yürüten yöntem.Bu iki yöntemin sonuçları arasındaki tutarsızlık, literatürde ‘Hubble Gerilimi’ olarak adlandırılıyor. SN Winny projesinin yazarlarından Stefan Taubenberger, yeni yöntemin farkını şu sözlerle açıklıyor: "Kozmik mesafe merdiveninin aksine, bu tek adımlı bir yöntemdir; sistematik belirsizlik kaynakları daha az ve tamamen farklıdır." Araştırmacılar, süpernovanın beş farklı görüntüsünün Dünya'ya ulaşma süreleri arasındaki mikroskobik zaman farklarını ölçerek, evrenin genişleme hızını doğrudan hesaplayabiliyor.YÜKSEK TEKNOLOJİ VE DETAYLI MODELLERArizona’daki Büyük İkili Teleskop (LBT) kullanılarak elde edilen yüksek çözünürlüklü renkli görüntüler, mercek görevi gören iki galaksideki kütle dağılımını ilk kez bu kadar net ortaya koydu. Uzmanlar, SN Winny sisteminin diğer çoklu mercek sistemlerine göre daha ‘sade ve düzenli’ bir yapıya sahip olmasının, ölçüm doğruluğunu maksimum seviyeye çıkardığını belirtiyor.BİLİMSEL LİDERLİK VE GELECEK ÖNGÖRÜSÜDünya genelindeki gözlemevleri ve uzay teleskopları tarafından izlenmeye devam eden SN Winny, sadece bir yıldız patlaması değil, evrenin standart kozmoloji modelini doğrulamak veya yeniden yazmak için kritik bir veri kaynağı. Profesör Sherry Suyu liderliğindeki ekip, bu nadir hizalanmanın modern fizikteki en büyük anlaşmazlıklardan birini çözebileceği konusunda umutlu.