Enerji krizi tarlaya yansıdı: Gübre ve yakıt maliyetleri yükseldi

Hürmüz Boğazı’nın kapanması ve bölgedeki üretim tesislerinin devre dışı kalması küresel gübre ve yakıt piyasasında fiyatları hızla yükseltti. Analistler, sevkiyatların aksaması halinde gübre fiyatlarının daha da artabileceği ve çiftçilerin ekim planlarını değiştirmek zorunda kalabileceği uyarısında bulundu.

Orta Doğu’daki çatışmalar, Hürmüz Boğazı’nın kapanması ve bölgedeki gübre tesislerinin durması nedeniyle dünya çiftçilerini artan gübre ve yakıt maliyetleriyle karşı karşıya bıraktı. Büyük bir yerli üretime sahip olmasına rağmen gübre ihtiyacının önemli bir kısmını ithal eden ABD'de fiyatlar savaşın başlamasıyla yükseldi. Analistlere göre, New Orleans ithalat merkezinde Cuma günü 516 dolar olan gübre fiyatı Perşembe günü 683 dolara kadar çıktı. Basra Körfezi'ndeki kapanmanın devam etmesi ve sevkiyatların bahar ekimine yetişememesi halinde fiyatların daha da artabileceği belirtiliyor.StoneX analisti Josh Linville, "Kelimenin tam anlamıyla, bu yılın hiçbir döneminde bundan daha kötü bir zamanda olamazdı." dedi.Eski ABD Tarım Bakanlığı başekonomisti ve şu anda Gıda ve Tarım Politikası Enstitüsü'nde görev yapan Seth Meyer, çiftçilerin fiyat artışı nedeniyle ekin tercihlerini ve gübre kullanımını değiştirebileceğini söyledi. Meyer, çiftçilerin yüksek oranda azotlu gübre gerektiren mısır ekimini azaltabileceğini ya da gübre uygulama oranlarını düşürebileceğini ifade etti.Ortadoğu'dan yapılan sevkiyatların sadece Hürmüz Boğazı'ndaki geçişlerin durması nedeniyle değil, aynı zamanda üretimdeki kesintiler yüzünden de azalması bekleniyor. Qatar Energy, dünyanın en büyük tek saha üre tesisi olan tesisinde üretimi durdurmak zorunda kaldı. Şirket, sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) tesislerine yönelik saldırılar nedeniyle gaz üretimini durdurması sonucu doğalgaz besleme kaynağını kaybetti. Aynı zamanda Ortadoğu'nun diğer bölgelerinde de kükürt üretimi azaldı.Linville, "Bu durum nedeniyle küresel arzın önemli bir kısmını kaybettik." diye konuştu.Hindistan, üre ve fosfatlı gübrenin yüzde 40'ından fazlasını Ortadoğu'dan satın alıyor. İthalatın etkilenmesinin yanı sıra Hindistan içindeki üretim de olumsuz etkilendi. Yeni Delhi merkezli üst düzey bir sanayi yetkilisi, Katar'dan gelen LNG tedarikinin keskin şekilde düşmesi nedeniyle üç Hint tesisinin üre üretimini azaltmak zorunda kaldığını, bu nedenle kısa vadede üre ve diammonyum fosfat arzında sıkışıklık beklediklerini belirtti.Analistler, küresel gübre piyasasının İran savaşından önce de Çin'in ihracat kısıtlamaları ve Avrupalı üreticilerin Rus gaz arzındaki kayıp nedeniyle üretim kesintileriyle sıkışık olduğunu vurguladı. Üre fiyatlarının savaş öncesine göre ton başına yaklaşık 80 dolar arttığı kaydedildi.Tüccarlar, Çin'in kükürt ithalatının yüzde 50'sinden fazlasını Ortadoğu'dan yaparken, Endonezya'nın tedarikinin yaklaşık yüzde 70'ini bu bölgeden sağladığını belirtti. Bir Çinli kükürt tüccarı, "Şu anda hazır spot kargo bulmak gerçekten çok zor. Hiçbir yerde spot kargo yok." dedi.Morningstar analisti Seth Goldstein, piyasaların uzun sürecek bir savaş olasılığını henüz tam olarak fiyatlamamış olabileceğini belirterek, azot fiyatlarının kabaca iki katına çıkabileceğini ve fosfat fiyatlarının mevcut seviyelerden yüzde 50 artabileceğini tahmin etti. Goldstein, "Arz şoku birkaç haftadan uzun sürerse, fiyatların Rusya-Ukrayna çatışmasının başladığı 2022'deki zirvelere dönmesine şaşırmam." ifadelerini kullandı.