Dev yıldızların kozmik toz gizemi çözüldü

Bilim insanları, evrenin en büyük yıldızlarından biri olan WR 112'nin, yaşamın omurgasını oluşturan karbonu 'milyarda bir metre' ölçeğindeki toz tanecikleri halinde ürettiğini kanıtladı.

Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü (Caltech) araştırmacıları tarafından yürütülen ve Nature grubunda yankı bulan yeni bir çalışma, galaksilerin kimyasal zenginleşme sürecine dair devrim niteliğinde veriler sundu. Araştırma, ömrünün sonuna yaklaşan ve nadir görülen Wolf-Rayet tipi bir yıldız içeren WR 112 ikili sistemine odaklanıyor. Keşfin en çarpıcı noktası ise devasa bir yıldız ile ürettiği toz parçacığı arasındaki boyut farkının yaklaşık 1:1015  (bir katrilyonda bir) olması.İKİ DEV GÖZLEMEVİNDEN STRATEJİK İŞ BİRLİĞİOn yıllardır gökbilimcileri meşgul eden ‘toz taneciği boyutu’ çelişkisi, dünyanın en gelişmiş iki teleskobunun verileri birleştirilerek çözüldü.James Webb Uzay Teleskobu: Kızılötesi hassasiyetiyle sistemdeki sıcak tozun sarmal yapılarını görüntüledi.Atacama Büyük Milimetre/Submilimetre Dizisi (ALMA): Soğuk ve büyük tanecikleri tespit etme yeteneğiyle devreye girdi.ALMA'nın milimetre dalga boylarında güçlü bir sinyal alamaması, kritik ipucunu verdi: Sistemdeki toz tanecikleri, ALMA'nın görebileceği kadar büyük değil, aksine nanometre ölçeğindeydi.KARBON TOHUMLARI VE BİMODAL DAĞILIMAraştırma ekibi, karmaşık spektral enerji dağılımı (SED) modellerini kullanarak tozun yapısını analiz etti. Bulgular, sistemde iki farklı tanecik popülasyonu olduğunu gösteriyor:Baskın grup: Sadece birkaç nanometre çapındaki ultra küçük parçacıklar.İkincil grup: Yaklaşık 0,1 mikrometre (10-7 metre) boyutundaki nispeten daha büyük tanecikler.Bu ‘bimodal’ (çiftli) dağılım, geçmişteki çelişkili ölçümleri uzlaştırırken, orta büyüklükteki taneciklerin yoğun radyasyon altında neden yok olduğunu da açıklıyor.GALAKTİK EKONOMİ: YILDA ÜÇ AY KÜTLESİNDE ÜRETİMWR 112 sistemi, evrenin en üretken toz fabrikalarından biri olarak kabul ediliyor. Veriler, bu sistemin her yıl Dünya’nın uydusu Ay’ın kütlesinin yaklaşık üç katına eş değer miktarda toz ürettiğini gösteriyor. Bu tozlar zamanla yıldızlararası uzaya sürüklenerek yeni yıldızların, gezegenlerin ve nihayetinde yaşamın oluşacağı gaz bulutlarına karışıyor.GELECEK VİZYONU VE AÇIK SORULARKeşif, karbonun evrendeki yolculuğunu anlamak adına dev bir adım olsa da yeni soruları beraberinde getiriyor. Nanometre boyutundaki bu hassas taneciklerin, yıldız rüzgarlarının şiddetli şoklarından sağ çıkıp çıkamayacağı veya zamanla daha büyük parçacıklara dönüşüp dönüşmediği henüz bilinmiyor. Webb teleskobu ve ALMA’nın gelecekteki ortak gözlemleri, ‘yıldız tozu fabrikalarının’ evrensel standartlarını belirlemeye devam edecek.