Depozito iadesinde zorunlu dönem başlıyor

Türkiye’de her yıl ortalama 25 milyar tek kullanımlık içecek ambalajı tüketiliyor. Bu ambalajların geri kazanılması için market, restoran, kafe gibi işletmeler 1 Temmuz’dan itibaren Depozito Bilgi Yönetim Sistemi’ne kaydolacak. Operatörlerden depozito iade makinasını temin eden işletmeler, servisten veya vatandaşlardan gelen şişeleri biriktirecek.

Depozitosu Olan Ambalajlar (DOA) sisteminde yeni bir aşamaya geçiliyor. DOA kapsamında Depozito Yönetim Sistemi uygulaması 1 Temmuz itibarıyla zincir marketler, restoranlar, kafeler, hastaneler ve AVM’ler gibi birçok alanda uygulanmaya başlayacak. Böylece yılda 25 milyar depozitolu ambalaj, toplanacak ve ekonomiye kazandırılacak. Mevzuata göre depozitosu olan ambalajlı içecek satışı yapan işletmelerin, dbys.gov.tr üzerinden Depozito Bilgi Yönetim Sistemi’ne (DBYS) kayıt yaptırması ve birlikte çalışacağı yetkili Depozito Saha Yönetim Sistemi (DSYS) operatörünü seçmesi gerekiyor.YÜZDE 72’Sİ PET ŞİŞEŞubat 2025’te Sakarya’da pilot uygulama olarak başlatılan uygulama 72 ile yayıldı. Bu süreçte 853 HOREKA işletmesi ve 304 manuel iade noktası sisteme kayıt oldu. Şubattan bu yana yurt genelinde bin 148 adet depozito iade makinası (DİM) kuruldu ve bugüne kadar 38 milyondan fazla ambalaj geri kazanıldı. İade edilen depozitolu amba- lajların türlerine göre oranları şöyle:-PET: %72-Cam: %18-Alüminyum: %10GÜNDE 200 BİN AMBALAJŞimdiye kadar ambalajları makinalara atan vatandaşlara 25 kuruş üzerinden toplam 10 milyon TL teşvik bedeli ödendi. Halen sistemde günlük 200 binden fazla ambalaj toplanıyor. Bundan sonra ambalaj başına tüketicinin hesabına 1 TL ödeme yapılacak. Sisteme kayıt zorunluluğunun 1 Temmuz’da başlamasıyla daha fazla plastik, cam ve metal ambalaj toplanacak.Yurt çapında uygulanacak depozito yönetim sistemine ilişkin çalışmalar, Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) koordinasyonunda yürütülüyor. TÜÇA yetkilileri, binlerce işletmeyi ilgilendiren konu hakkında İstanbul Ticaret Gazetesi’nin sorularını cevapladı. Uygulama hakkındaki bazı sorular ve cevapları şöyle:Depozito Bilgi Yönetim Sistemi’ne (DBYS) hangi işletmeler kayıt olacak?İçecekleri piyasaya süren üretici ve ithalatçılar, etiket ve ambalaj üreticileri, satış yapan veya yerinde tüketim hizmeti sunan satış noktaları, depozito iade makinası (DİM) üreticileri; depo ve aktarma merkezleri; doğrulama tesisleri; taşıyıcılar ve geri kazanım tesisleri, DBYS’ye kayıt yaptırmak ve yükümlülüklerini yerine getirmekle sorumlu.Otel, restoran ve kafeler sisteme dahil olacak mı?Otel, restoran ve kafe işletmeleri de sisteme dahil olacak. İşletme içinde tüketilen ve bırakılan içecek ambalajları ayrı şekilde biriktirilerek yetkili operatörlere teslim edilecek.Depozitosu olan ambalajın iadesiyle ilgili dayanak noktası nedir?2872 sayılı Çevre Kanunu, Ambalaj Atıklarının Kontrolü Yönetmeliği ve Sıfır Atık Yönetmeliği sistemin temel dayanak noktaları. TÜÇA tarafından yayımlanan Depozito Yönetim Sisteminin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar ve Depozito Saha Yönetim Sistemi Operatörlerinin Belirlenmesine İlişkin Usul ve Esaslar kapsamında da sistemin kurulması, işletilmesi ve yönetilmesine yönelik çalışmalar devam ediyor.DBYS’ye kayıt yaptırmayanlar için mali veya idari yaptırım var mı?Sisteme dair yükümlülüklerini yerine getirmeyen paydaşlar hakkında 2872 sayılı Çevre Kanunu’nda yer alan cezai müeyyideler Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca uygulanacak.Ne ölçekteki firmalar işyerinde depozito iade makinası kuracak?Büyük mağazalar, zincir mağazalar ve AVM’ler depozito iade makinası (DİM) bulundurmak zorunda.DİM’ler nereden temin edilecek?DİM’ler, Darphane ve Damga Mat- baası Genel Müdürlüğü’nce tescilleniyor ve sadece tescillenen DİM’lerin temini, dbys.gov.tr aracılığıyla yapılabiliyor.Depozito iade makinaları için işletme bir bedel ödeyecek mi? İşletme bu makina için kira alacak mı?Depozito iade makinası bulundur-ması zorunlu olan veya istekli olan satış noktaları DİM satın alabilirler. İade noktaları, yetkilendirilmiş operatörlerle yapacakları anlaşmalar doğrultusunda yer işgal/hizmet ücreti alabilir.Ambalaj iadesini kabul eden işletme, topladığı ambalajdan maddi bir kazanç sağlayacak mı?İşletmelerin biriktirdiği depozitolu ambalajlar, operatörler tarafından toplandığında, operatörlere doğrulanan ambalaj adedi üzerinden tarife bedeli ödenecek. Operatörlerin ise anlaştıkları işletmelere bir bedel ödeyip ödemeyecekleri aralarında karar vermeleri gereken bir husus. İşletmelerin sayma-doğrulama hattı ile doğrulanan ambalajlar için teşvik bedelleri kurumsal cüzdanlarına yansıtılacak.DİM dolduğu zaman ne olacak?Biriken ambalajlar DİM’in bulunduğu işletmenin anlaştığı Depozito Saha Yönetim Sistemi (DSYS) operatörü tarafından toplanacak. Toplama işlemi için DİM bulunduran işletmenin ‘DOA İş Ortağım’ uygulamasıyla DSYS operatörüne ambalajların alınması için talep oluşturması gerekiyor.DİM’lerde toplanan ambalajları operatörler nereye götürecek?DİM’lerde toplanan ambalajlar DSYS operatörlerinin anlaşmış olduğu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından lisanslandırılan Geri Kazanım Tesislerine teslim edilecek.Ambalajları işletmelerden toplama kapasitesi yeterli mi?Taşıma ve toplama operasyonları, yetkilendirilmiş operatörler tarafından iade noktalarının talepleri ve lojistik optimizasyonu dikkate alınarak gerçekleştirilecek. İşletmenin, DOA İş Ortağım uygulaması üzerinden yapacağı iade talebinin, 24 saat içinde karşılanması gerekiyor. Bu süreç operatörün sorumluluğunda.Şu anda kaç operatör firma sisteme kayıtlı?Şu anda sistemde, TÜÇA tarafından yetkilendirilmiş 23 operatör ile yetkilendirme süreci devam eden 35 operatör bulunuyor. Ayrıca sistemde 31 sayma ve doğrulama hattı devreye alındı (Haziran başı itibarıyla).Türkiye’de ve İstanbul’da kaç tane DİM mevcut?Türkiye’de toplam 1148 adet, İstanbul’da ise 32 adet DİM bulunuyor (Haziran başı itibarıyla).Vatandaşlar, DOA uygulamasında kazandığı parayı nasıl kullanacak?Vatandaşların, makinalara veya iade noktalarına bıraktıkları ambalajların bedeli e-cüzdanlarına yüklenecek. Sonrasında da isterse anlaşmalı bankalardan nakit çekebilecekler, isterse anlaşmalı marketlerde o parayı harcayabilecekler.Depozito iade makinasını kim alacak?Mevzuat kapsamında depozito iade makinası (DİM) bulundurmak zorunda olan işletmeler, bunun ilk yatırımını kendisi yapacak. Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) yetkilileri, bu konuda şu bilgileri paylaştı: “DİM’lerin önemli bölümü yerli üreticiler tarafından geliştiriliyor. Türkiye’de halen depozito iade makinası üreten 6 yerli üretici bulunuyor. İşletmeler, kriterlere uygun makinaları yetkili üretici ve operatörler aracılığıyla temin edebiliyor. DİM’ler için ilk yatırım işletmeler tarafından yapılacak. Sistemin yaygınlaşmasıyla birlikte bu yatırımın, hizmet gelirleri ve artan müşteri trafiği sayesinde kısa sürede kendini karşılayarak işletmelere ekonomik katkı sağlaması bekleniyor.”AL-KULLAN-DÖNÜŞTÜR DEVRİ BAŞLADIÇevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, “Al, kullan, at devri bitti. ‘Al, kullan, dönüştür’ başladı. Artık bu ambalajları dönüştüreceğiz” dedi. Bakan Kurum, depozitolu ambalajların iadesi konuyla ilgili olarak, “81 ilde 973 ilçede makinalarımız ve depozito iade noktalarımız olacak. Vatandaşımız gidecek ve o DOA makinasına ürünün ambalajını atacak. Böylelikle yıllık 30 milyar lira tasarruf sağlayacağız. 25 milyar ambalajı geri toplayacağız ve üretime, istihdama hammadde olarak bu ürünleri geri vereceğiz” bilgisini paylaştı.