Çin'den Afrika hamlesi: 53 ülkeye sıfır gümrük vergisi uygulanacak

Çin, 1 Mayıs 2026 tarihinden itibaren 53 Afrika ülkesinden yapılacak ithalatta gümrük vergilerini tamamen sıfırlayarak kıta ülkelerinin dev pazara düşük maliyetle erişiminin önünü açıyor. 2025 yılında 348 milyar dolar seviyesine ulaşan Çin-Afrika ticaret hacminde Pekin’in ihracat üstünlüğü sürerken, Afrika’nın Çin’e yaptığı satışların yüzde 69’unun petrol, altın, bakır, alüminyum ve demir cevheri gibi doğal kaynaklardan oluştuğu görülüyor.

Çin, 1 Mayıs 2026 itibarıyla Esvatini hariç, diplomatik ilişkiler yürüttüğü 53 Afrika ülkesinden yapılan ithalata yönelik tüm gümrük vergilerini kaldıracağını duyururken bu durum, taraflar arasında yeni bir döneme işaret ediyor.Bu adımla Çin, Afrika ülkelerine dünyanın en büyük pazarlarından birine engelsiz erişim sağlamayı hedeflerken uygulamanın, geniş bir ürün yelpazesini içerdiği belirtiliyor.Afrika’da Çin yerine Tayvan’ı tanıyan tek ülke olduğu için Esvatini kapsam dışında bırakılıyor.Söz konusu düzenlemeyle Afrika ülkelerinin Çin pazarına daha düşük maliyetlerle erişim sağlaması bekleniyor.Çin ile Afrika arasındaki ticaret hacmi son yıllarda hızlı artış gösteriyor. 2000’de yaklaşık 10 milyar dolar seviyesinde olan toplam ticaret, 2010’da 114 milyar dolara, 2020’de 187 milyar dolara yükseldi. Ticaret hacmi 2023’te yaklaşık 278 milyar dolara ulaştıktan sonra 2024’te 295,6 milyar dolar, 2025’te ise 348 milyar dolar olarak kaydedildi.Bu artış, taraflar arasındaki ekonomik ilişkilerin son 20 yılda önemli ölçüde genişlediğini ortaya koyuyor. Ticaret hacmindeki yükseliş, özellikle son dönemde daha belirgin hale gelirken yıllık bazda artış eğiliminin sürdüğü görülüyor.Aynı dönemde Çin’in Afrika’ya ihracatının daha yüksek olduğu görülüyor.Çin Gümrük İdaresinin verilerine göre, 2024’te Çin’in Afrika’ya ihracatı 179 milyar dolar seviyesinde gerçekleşirken Afrika’nın Çin’e ihracatı 99 ila 116 milyar dolar aralığında kaldı.2025’e gelindiğinde ise Çin’in Afrika’ya ihracatı 225 milyar, Afrika’nın Çin’e ihracatı 123 milyar dolara ulaştı.Bu veriler, Afrika’nın Çin ile ticaretinde 2024’te yaklaşık 60 milyar doların üzerinde, 2025’te ise yaklaşık 100 milyar dolar civarında açık verdiğini ortaya koyuyor.Ticaret dengesindeki bu fark, taraflar arasındaki ticaret akışının yönünü de ortaya koyan temel göstergeler arasında yer alıyor. Çin, Afrika’nın en büyük ticaret ortağı konumunu sürdürürken kıtanın ihracatında da ilk sırada yer alıyor.BM'nin küresel karşılaştırmalı verilerine göre ise 2024'te Afrika'nın küresel ihracatında Çin’in payı yaklaşık 82 milyar dolar seviyesinde gerçekleşirken Birleşik Arap Emirlikleri 41 milyar dolar, İtalya ve Fransa'nın ise yaklaşık 35 milyar dolar ile diğer önemli ticaret ortakları arasında bulunuyor.Bu tablo, Çin’in Afrika dış ticaretindeki ağırlığını gösterirken diğer ticaret ortaklarına kıyasla belirgin bir fark bulunduğunu ortaya koyuyor.Çin'le yapılan ticaret, Afrika’nın toplam ticaretinin yaklaşık yüzde 22’sini oluştururken kıtanın ithalatının yaklaşık yüzde 25’i Çin’den gerçekleştiriliyor. Bu oranlar, Çin’in kıta ekonomileri içindeki yerini ortaya koyan başlıca göstergeler arasında yer alıyor.İHRACAT YAPISI VE ÜRÜN DAĞILIMI Afrika’nın Çin’e ihracatı son yıllarda artış kaydetti.İhracattaki artış, toplam ticaret hacmindeki genişleme ile paralel bir seyir izlerken son yıllarda Çin pazarına yönelik ihracatın istikrarlı biçimde yükseldiği görülüyor.Buna karşın ihracatın ürün bazında sınırlı bir yapıya sahip olduğu görülüyor. Afrika’nın Çin’e ihracatının yaklaşık yüzde 69’u petrol, altın, bakır, alüminyum ve demir cevheri olmak üzere beş ana üründen oluşuyor.Bu dağılım, ihracatın büyük ölçüde doğal kaynaklara dayandığını ve belirli ürün gruplarında yoğunlaştığını ortaya koyuyor. Tarım ve sanayi ürünlerinin toplam ihracattaki payının ise daha sınırlı kaldığı görülüyor.İhracatın büyük bölümünün ham madde ve doğal kaynaklara dayanması, ticaret hacmindeki artışa rağmen ürün çeşitliliğinin sınırlı kaldığını gösteriyor.Çin’in 53 Afrika ülkesine yönelik sıfır gümrük uygulaması, mevcut ticaret hacmi, ihracat artışı ve ticaret dengesi verileriyle birlikte değerlendirildiğinde, Afrika-Çin ticaretinin büyüklüğünü ve yapısını ortaya koyan bir gelişme olarak öne çıkıyor.