Afrika pazarı Türk KOBİ’leri için fırsat

Türkiye-Afrika ilişkileri, bugün Türkiye’nin kıtada büyük ölçekli taahhüt ve altyapı projelerini üstlenmesiyle stratejik ortaklığa dönüştü. Bölge hızla büyüyen orta sınıf ve kentleşmeyle stratejik ortaklığın tabana yayılması için KOBİ’lere önemli fırsatlar sunuyor. Afrika ülkelerin altyapı ve inşaat alanlarının yanı sıra büyüyen tüketici pazarıyla da KOBİ’ler için cazibe merkezi olma potansiyeli taşıyor.

Türkiye’nin 2005 yılından bu yana yürüttüğü politikalarla bugün stratejik ortaklık seviyesine gelen Afrika ile ilişkilerinde KOBİ’lerle birlikte yeni bir sayfa açılıyor. Türkiye’nin kıtada büyük ölçekli taahhüt ve altyapı projelerini üstlenmesiyle adım adım gelişen ortaklık, KOBİ’ler için bölgede cazip fırsatlarla tabana yayılacak. Sahra Altı Afrika’da Nijerya, Etiyopya, Gana, Senegal ve Angola gibi rekabet ortamı hareketli olan ülkelerin yanı sıra Mali, Çad, Nijer ve Orta Afrika Cumhuriyeti gibi rekabet ortamı göre- ce sınırlı olan ülkelerde de KOBİ’lerin; hızlı tüketim malları, gıda, mobilya, inşaat malzemeleri, yerel tekstil ürünleri gibi alanlarda iş yapma potansiyelinin yüksek olduğu değerlendiriliyor.GİYİMDEN ENERJİYE ÇEŞİTLİ SEKTÖRLERKOBİ’ler açısından Sahra Altı Afrika’da en yüksek potansiyel barındıran ülkeler arasında Kenya, Nijerya, Etiyopya, Gana, Senegal, Uganda, Fildişi Sahili ve Angola öne çıkıyor. Bu ülkeler hem hızlı ekonomik büyüme hem de kentleşme ve sanayileşme nedeniyle önemli fırsatlar sunuyor. Örneğin Kenya, Doğu Afrika’nın ticaret ve finans merkezi olarak konumlanırken, Nairobi’de hızla artan nüfus ve konut ihtiyacı inşaat, altyapı ve şehirleşme alanlarında önemli fırsatlar oluşuyor. Nijerya ise 230 milyonu aşan nüfusu, enerji kaynakları ve büyüyen tüketici pazarıyla özellikle elektronik, enerji ekipmanları ve hafif sanayi alanlarında yüksek potansiyel taşıyor. Etiyopya da yaklaşık 130 milyonluk nüfusu ve tarım odaklı ekonomik yapısıyla tarım makinaları, gıda işleme teknolojileri ve sanayi ekipmanları açısından önemli fırsatlar sunuyor. Ayrıca hızlı tüketim malları, gıda, mobilya, inşaat ve yerel tekstil ürünleri de KOBİ’lerin bölgede yer edinebileceği alanlar olarak öne çıkıyor.SAVUNMA SANAYİ İLE YEREL ORTAKLIKLARTürkiye’nin bölge ülkeleri ile yaptığı savunma sanayi işbirlikleri de KOBİ’ler için yeni alanlarda fırsatlar getiriyor. Son yıllarda Afrika ülkelerinde savunma sanayinde yerelleşme ve üretim kapasitesi geliştirme eğilimi de bunda etkili oluyor. Birçok Afrika ülkesi artık yalnızca savunma ekipmanı satın alan değil; bakım, onarım, montaj ve belirli alt sistemlerin üretimini de yapmak istiyor. Bu durum elektronik sistemler, yazılım, kompozit malzemeler, teknik ekipmanlar, araç parçaları ve lojistik çözümler üreten Türk KOBİ’leri için yeni işbirliği alanları oluşturuyor. Türkiye’nin Afrika’daki savunma sanayinde işbirliği politikası yalnızca ürün satışına değil, eğitim, teknoloji transferi ve kapasite geliştirmeye dayanıyor. Bu politika yerel ortaklıkların gelişmesini destekleyen önemli bir unsur.TARIM ARAZİLERİNİ İŞLEYECEK TEKNOLOJİAfrika, dünyanın en büyük kullanılabilir tarım arazilerinin önemli bir bölümüne sahip olmasına rağmen birçok bölgede tarımsal verimlilik ve gıda işleme kapasitesi hâlâ istenen seviyede değil. Uzmanlara göre bu verimsizliğin altında; mekanizasyon, finansman, depolama, işleme ve dağıtım altyapısındaki yetersizlikler yatıyor. Bu nedenle Afrika, tarım ve tarım teknolojilerinde uluslararası işbirliklerine oldukça açık. Bu noktada Türk KOBİ’leri için gıda işleme makinaları, küçük ölçekli sulama sistemleri, soğuk hava depoları, paketleme çözümleri, tarım makinaları ve yerel üretimi destekleyen teknolojiler önemli fırsatlar olarak görülüyor. Ayrıca Afrika’da tarımsal üretimin artırılması ve gıda güvenliğinin güçlendirilmesi amacıyla Financing for Agri-SMEs in Africa (FASA) gibi girişimler, tarım alanındaki KOBİ’lere yatırım yapan fonları destekliyor. Önümüzdeki dönemde KOSGEB ile ECOWAS (Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu) KOBİ Ajansı arasında kurulabilecek işbirliklerinin Türk KOBİ’lerinin bölgedeki varlığını daha da pekiştirmesi öngörülüyor.AfCFTA İLE DOLAYLI SERBEST TİCARETAfrika, aynı zamanda 55 Afrika Birliği üyesini kapsayan dünyanın en büyük serbest ticaret alanlarından birini de Afrika Kıta Serbest Ticaret Bölgesi (AfCFTA) anlaşması ile barındırıyor. 1.4 milyon nüfusu ve yaklaşık 3.4 trilyon dolarlık GSYH’yi içinde barındıran AfCFTA ile kıta çapında gümrüklerin kaldırılması ve üye ülkelerin birbiri ile daha entegre ticaret yapması hedefleniyor. Türk şirketleri AfCFTA’nın tarafı olmadığı için anlaşmanın sağladığı tercihli gümrük avantajlarından doğrudan yararlanamıyor. Ancak AfCFTA, Türk KOBİ’leri açısından dolaylı olarak son derece önemli fırsatlar sunuyor. Afrika ülkeleri arasında ticaret engellerinin azaltılması ve bölgesel değer zincirlerinin geliştirilmesi sayesinde Afrika’da üretim yapan veya yerel ortaklarla yatırım gerçekleştiren şirketler çok daha geniş bir pazara erişim imkânı elde edebiliyor.FİNANSAL RİSK AZALIYORKOBİ’lerin Afrika pazarında karşılaştığı en büyük bariyerin ise finansman ve tahsilat güvenliği olduğu biliniyor. Ancak son yıllarda hem Türkiye hem de Afrika tarafında bu riski en aza indirmek için çalışmalar yapılıyor. Türk Eximbank tarafından sağlanan ihracat kredi sigortaları, alacak sigortaları, sevk öncesi ve sonrası finansman imkanları ile garanti mekanizmaları, Türk firmalarının kıtadaki faaliyetlerini daha güvenli hale getiriyor. Afrika tarafında ise Afrika Kalkınma Bankası ve bölgesel kalkınma finansmanı kuruluşları yerel bankalar aracılığıyla KOBİ finansmanını destekleyen programlar yürütüyor. Son dönemde Batı Afrika’da da KOBİ finansmanını güçlendirmeye yönelik önemli adımlar atılıyor. Örneğin ECOWAS’ın kalkınma bankası niteliğindeki The ECOWAS Bank for Investment and Development’ın (EBID), Senegal Ulusal Ekonomik Kalkınma Bankası ile imzaladığı 20 milyar CFA Frankı tutarındaki kredi hattı, KOBİ’lerin finansmana erişimini artırmayı amaçlıyor.VİZYON AFRİKA’YLA BİRLİKTE BÜYÜME OLMALI Osman Aksoy-DEİK Türkiye-Afrika İş Konseyleri Koordinatör Başkanı: Türk KOBİ’leri açısından Sahra Altı Afrika’da en yüksek potansiyel barındıran ülkeler arasında Kenya, Nijerya, Etiyopya, Gana, Senegal ve Angola öne çıkıyor. Bu ülkeler hem hızlı ekonomik büyüme hem de kentleşme ve sanayileşme süreçleri nedeniyle önemli fırsatlar sunuyor. Afrika ülkelerinin kalkınma öncelikleri ile Türk KOBİ’lerinin üretim ve teknoloji kapasitesi arasında önemli bir uyum bulunuyor. Özellikle tarım teknolojileri, sulama sistemleri, gıda işleme ve paketleme ekipmanları, soğuk zincir çözümleri, yenilenebilir enerji teknolojileri, su yönetimi sistemleri, sağlık ekipmanları, inşaat malzemeleri ve dijital teknolojiler önemli fırsatlar sunuyor. Kentleşme ve nüfus artışı nedeniyle inşaat malzemeleri, altyapı ekipmanları, elektrik ve elektronik ürünler önemli fırsatlar barındırırken, tarımsal üretimin modernizasyonu kapsamında sulama sistemleri, tarım makinaları, gıda işleme ve depolama teknolojileri de ön plana çıkıyor. Türk KOBİ’leri için gelecekteki başarı modeli yalnızca Afrika’ya ihracat yapmak değil, Afrika’da üretim, montaj, ortak girişim ve teknoloji transferi gibi uzun vadeli işbirlikleri geliştirmek olacaktır. Afrika kıtasını aynı ekonomik potada buluşturan AfCFTA da Türk KOBİ’ler için önemli fırsatlar sunuyor. Türkiye’nin son yıllarda kıtada geliştirdiği ve karşılıklı kapasite geliştirme, eğitim, teknoloji transferi ve ortak üretimi temel alan işbirliği yaklaşımı da Türk firmalarının AfCFTA sonrası oluşan yeni ekonomik düzende daha güçlü bir konum elde etmesini sağlayacak. Bu nedenle Türk KOBİ’leri açısından gelecek dönemin temel yaklaşımı ‘Afrika’ya ihracat’tan ziyade ‘Afrika ile birlikte üretim ve büyüme’ olacak.AFRİKA DİĞER PAZARLARA BENZEMİYOR DOĞRU ANALİZ ŞART Türk Afrika İşadamları Derneği Yönetim Kurulu Başkanı Fatih Akbulut: Sahra Altı Afrika’da Türk KOBİ’leri açısından ciddi potansiyel barındıran birçok pazar bulunuyor. Türk KOBİ’leri açısından özellikle hızlı tüketim malları, gıda, mobilya, inşaat malzemeleri ve yerel tekstil ürünleri alanlarında önemli işbirliği fırsatları var. Bu sektörler, kıtanın artan nüfusuna, şehirleşmesine ve yerel üretim ihtiyacına doğrudan cevap veren alanlar. Afrika’da iş yapmak isteyen Türk girişimcilerin öncelikle pazarı doğru analiz etmesi gerekiyor. Afrika, diğer dış pazarlara benzemeyen, kendi dinamikleri olan çok katmanlı bir coğrafya. Bu nedenle başka ülkelerde edinilen ticaret tecrübelerini birebir Afrika’ya taşımak doğru sonuç vermeyebilir. Bölgenin tarihi, kültürel yapısı, kabile dengeleri, siyasi atmosferi, yerel iş yapma biçimleri ve toplumsal kodları dikkatle incelenmeli. Afrika’da işe başlamak kolay olmayabilir; ancak doğru analiz, güvenilir yerel ortaklar ve uzun vadeli bakış açısıyla hareket eden firmalar için kıta çok ciddi fırsatlar sunuyor.