ABD’de 3 Kasım’da gerçekleştirilen Kongre ara seçimleri, Başkan Donald Trump’ın ekonomi politikaları açısından yeni bir dönemin kapısını araladı. Oy sayımının sürdüğü Temsilciler Meclisi seçimlerinde Demokratlar 254, Cumhuriyetçiler ise 165 sandalye kazandı. Bu sonuçla Demokratlar, Trump yönetiminin yasama gündemi üzerinde daha güçlü bir denetim kurma imkanına kavuştu.
Özellikle Trump yönetiminin kamu harcamaları, gümrük tarifeleri ve borçlanma politikalarının Demokratların çoğunlukta olduğu Temsilciler Meclisi’nde daha yoğun biçimde tartışılması ve denetlenmesi bekleniyor. Seçim sonuçları, yalnızca ABD’nin siyasi geleceği açısından değil, dünyanın en büyük ekonomisinin önümüzdeki dönemde izleyeceği maliye ve ticaret politikaları bakımından da önem taşıyor. Trump yönetiminin yüksek gümrük tarifeleri ve korumacı ticaret politikalarını sürdürmesinin daha fazla siyasi ve ekonomik baskıyla karşılaşması, önümüzdeki dönemde tarifelerin gevşetilmesi yönündeki tartışmaların güçlenmesi bekleniyor.
11 ARALIK KRİTİK TARİH
Seçimlerde Kongre’nin her iki kanadında da çoğunluğu ele geçiren Demokratlar, resmi olarak Ocak 2027’de göreve başlayacak olsalar da 11 Aralık’ta süresi dolacak olan geçici bütçe (CR) görüşmelerinde şimdiden ipleri eline almak istiyor. Ayrıca Demokratların 11 Aralık bütçe son tarihini Başkan Donald Trump’ı İran’daki savaşı bitirmeye zorlamak için bir baskı unsuru olarak kullanabileceği ifade ediliyor. Meclis’te konuşulan stratejinin detaylarında; 11 Aralık sonrasına uzatılacak bütçe tasarılarına, “İran’daki askeri operasyonlara fon sağlanmaması” şartının koyulması planlanıyor. Trump ise kamuoyunun savaşa tepkisini fark ederek “İran’ın askeri olarak etkisiz hale getirildiğini” belirtip müzakere sinyalleri vermeye başladı.
İLK ÇATLAK SES GELDİ
Küresel ticareti ilgilendiren ilk mesaj, Temsilciler Meclisi Vergi ve Ticaret Komitesi’nin başkanlığını yeniden üstlenmesi beklenen Demokrat Temsilci Richard Neal’dan geldi. Trump’ın gümrük vergilerini kaldırmak için mücadele edeceklerini açıklayan Neal, Trump yönetiminin ticaret politikalarının yaşam maliyetlerini artırdığını belirterek, daha şeffaf ve hesap verebilir bir ticaret politikası izlenmesi gerektiğini söyledi.
TARİFELERDE GEVŞEME EKONOMİLERE İVME KAZANDIRABİLİR
İstanbul Üniversitesi Finans Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Hepşen, Trump’ın ara seçimlerde yaşadığı kaybın ardından ABD’nin ticaret politikalarında daha ılımlı bir yaklaşımın gündeme gelebileceğini ifade etti. Tarifelerin tamamen kaldırılmasının kısa vadede kolay görünmediğini, ancak bazı ülkelere ve sektörlere yönelik vergilerin düşürülmesi veya muafiyetlerin genişletilmesinin mümkün olabileceğini belirten Hepşen, böyle bir adımın özellikle ABD pazarına ihracat yapan ülkelerin rekabet gücünü artırabileceğini söyledi. Karşılıklı tarife uygulamalarının gevşetilmesinin küresel ticaret hacmini, ihracat siparişlerini ve yatırımları destekleyerek dünya ekonomisinde büyümeye katkı sağlayabileceğini kaydetti.
TİCARET VE CARİ DENGELER
Korumacı politikaların kademeli olarak geri çekilmesinin, ülkelerin dış ticaret dengeleri ve cari açıkları üzerinde de önemli etkiler yaratabileceğine dikkat çeken Ali Hepşen, tarifelerin düşürülmesiyle birlikte ticaret akışlarının yeniden daha serbest bir yapıya kavuşmasının beklendiğini ifade etti. Ayrıca Hepşen, “IMF analizleri tarifelerin cari açıkları kalıcı biçimde azaltmada sınırlı bir araç olduğunu, dış dengelerin esas olarak tasarruf ve yatırım dinamikleriyle şekillendiğini ortaya koyuyor” değerlendirmesini yaptı.
GENEL GEVŞEME OLUR MU?
ABD ara seçimlerinin ardından Kongre’de oluşan siyasi dengelerin ekonomi ve dış ticaret politikalarını etkileyebileceğini belirten Türk Amerikan İş Adamları Derneği, Amerikan Ticaret Odası Başkanı Süleyman Ecevit Sanlı ise şunları söyledi: “Kongre’deki değişim, bütçe ve vergi düzenlemelerinde daha fazla uzlaşı ihtiyacını doğurabilir. Ancak ABD Başkanı’nın dış ticaret politikalarındaki yürütme yetkileri nedeniyle mevcut gümrük tarifelerinin kısa vadede kaldırılmasını beklemiyoruz. Buna karşın tarifelerin üretim maliyetleri, tüketici fiyatları ve uluslararası ticaret üzerindeki etkileri yeniden değerlendirilebilir.”
BELİRLİ SEKTÖRLERDE DÜZELME OLABİLİR
ABD’nin son dönemde uyguladığı gümrük tarifelerinin küresel ticaretin işleyişi, uluslararası tedarik zincirleri ve yatırım kararları üzerinde önemli etkiler oluşturduğunu söyleyen Sanlı, Kongre’deki siyasi dengelerin değişmesiyle birlikte bu politikaların ekonomik sonuçlarının yeniden ele alınmasının ve belirli sektörlerde düzenlemelere gidilmesinin mümkün olabileceğini kaydetti. Sanlı, “Bununla birlikte, tarifelerde genel bir gevşemeden söz etmek için henüz erken olduğunu düşünüyoruz. ABD’nin kendi üretim kapasitesini, istihdamını ve stratejik sektörlerini korumaya yönelik öncelikleri devam ederken, ticaret politikalarında ülkeler ve sektörler bazında farklı uygulamalar gündeme gelebilir” dedi.
TEKNOLOJİK DÖNÜŞÜMÜ HIZLANDIRAN POLİTİKALAR GÜÇLENDİRİLMELİ
Türkiye’nin de kendi üretim kapasitesini koruyan, yüksek katma değerli sanayiyi destekleyen, teknolojik dönüşümü hızlandıran ve ihracat pazarlarını çeşitlendiren politikalarını güçlendirmesi gerektiğine inandığını belirten Süleyman Ecevit Sanlı, Türkiye-ABD ekonomik ilişkilerinin de bu yeni dönem dikkate alınarak değerlendiril- mesi gerektiğini kaydetti. Türkiye açısından ABD ile ekonomik ilişkilerin önemli bir gelişme potansiyeli taşıdığını vurgulayan Sanlı, Türkiye’nin güçlü sanayi altyapısı, nitelikli üretim kapasitesi, lojistik avantajları, girişimcilik ekosistemi ve uluslararası ticaret deneyiminin Amerikan pazarıyla daha kapsamlı işbirlikleri geliştirilmesine imkan sağladığını ifade etti.
Sanlı, özellikle tekstil ve hazır giyim, makina, otomotiv yan sanayi, savunma ve havacılık, kimya, gıda, teknoloji ve lojistik sektörlerinde karşılıklı ticaret ve yatırım fırsatlarının olduğunu belirtti. Sanlı, ihracat için bölgede yapılması gerekenleri şöyle özetledi: “Türk şirketle- rinin Amerikan pazarındaki varlıklarını güçlendirmeleri, yalnızca ürün ihracatıyla sınırlı kalmayıp ABD’deki üretim, dağıtım, lojistik ve yatırım ekosistemlerine daha fazla entegre olmaları açısından da önem taşıyor.”
ÇİN VE KUZEY AMERİKA POLİTİKASI BELİRLEYİCİ OLACAK
Özellikle ABD’nin Kanada ve Meksika ile ticari ilişkileri ve Çin’e yönelik politikalarının bu süreçte belirleyici olacağını dile getiren Türk Amerikan İş Adamları Derneği, Amerikan Ticaret Odası Başkanı Süleyman Ecevit Sanlı, ABD-Meksika-Kanada Anlaşması (USMCA) çerçevesindeki gelişmelerin Kuzey Amerika’daki üretim ve tedarik zincirlerini etkileyebile- ceğini söyledi. Sanlı, Çin’e yönelik gümrük tarifeleri ve ticari düzenlemelerin ise küresel şirketlerin alternatif üretim merkezlerine yönelmesini hızlandırabildiğini kaydetti. ABD’nin ticaret politikaların- da Section 232 ve Section 301 gibi yasal mekanizmala- rın kapsamı ve uygulanma koşullarının da olası tarife değişiklikleri açısından önem taşıdığını belirten Sanlı, “Dolayısıyla Kongre’deki siyasi değişimlerin etkisini değerlendirirken yürütmenin yetkilerini, mevcut ticaret mevzuatını ve ABD’nin strate- jik ekonomik önceliklerini bir- likte ele almak gerekir” dedi.
DAHA ILIMLI BİR TRUMP DÖNEMİ
Donald Trump’ın kalan görev süresi içerisinde özellikle yasama faaliyetlerini ve aldığı kararların toplumsal, ekonomik, siyasi ve kurumlar üzerindeki etkisini bundan sonra rahat sürdüremeyece- ğinin çok net bir şekilde görüldüğünü belirten İstanbul Ticaret Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Uğur Yasin Asal, şunları söyledi: “ABD’deki denge denetleme sistemi 2 yıl sonra başkanların mevcut icraatlarını değerlendirip meşruiyet konusunda yeniden bir düzenleme yapıyor. Dolayısıyla etkili bir araç ve bu etkili araç üzerinde Donald Trump’ın 2 yıldır uyguladığı politikaların ciddi eleştirilere neden olduğunu görüyoruz. Bu politikalardaki temel problem, Donald Trump’ın kurumları ve Amerikan siyasi kültürünü dikkate almadan tek başına karar vermesiydi. Nitekim bu vergi kararları da mahkemeye konu olmuştu. Ek gümrük tarifeleri konusunda başkanlık yetkisini aşan bir karara imza attı; bu nedenle de bunların yeniden değerlendirilmesi söz konusuydu. Dolayısıyla korumacılık politikaları başta olmak üzere birçok politikada bu ara seçimlerin sonuçlarını çok güçlü bir şekilde göreceğiz.”
Asal, “Trump, daha yumuşak bir söylemle özellikle savaşları sona erdirme konusunda veya Çin’le ilişkilerde, Avrupa Birliği, Kanada ilişkilerinde de orta vadede bir söylem, bir ton değişikliğine gidebilir” dedi.
PETROLDE KALICI DÜŞÜŞ CARİ DENGEYİ RAHATLATABİLİR
Küresel ticaret savaşlarında gevşeme yaşanması ve İran ile müzakere sürecinin Hürmüz Boğazı’ndaki arz riskini azaltması, petrol fiyatlarındaki düşüşü kalıcı hale getirebilir. Bu durum Türkiye açısından petrol fiyatlarının gerilemesi, enerji ithalat faturasının azalması ve cari açığın daralması bakımından önem taşıyor. Petroldeki düşüşün akaryakıt, taşımacılık ve üretim maliyetlerini azaltarak enflasyon üzerindeki enerji kaynaklı baskıyı hafifletmesi bekleniyor. Böylece dış ticaret dengesi ve fiyat istikrarı açısından Türkiye ekonomisinin olumlu etkilenebileceği belirtiliyor.
Enerji maliyetlerinin gerilemesi, özellikle enerji yoğun sektörlerde faaliyet gösteren Türk ihracatçılarının üretim ve lojistik giderlerini azaltarak uluslararası pazarlardaki fiyat rekabetini güçlendirebilir. Diğer taraftan ABD’nin korumacı ticaret politikalarında olası bir gevşeme, küresel ticaret hacmini ve Türkiye’nin önemli ihracat pazarı olan Avrupa’daki ekonomik faaliyetleri destekleyebilir. Böyle bir senaryoda Türk şirketleri hem maliyet avantajı hem de dış talepteki toparlanma sayesinde yeni sipariş ve pazar fırsatları yakalayabilir.
Bir yanıt yazın